SZD-24 Foka

Typ: szybowiec wyczynowy

Liczba wyprodukowanych egzemplarzy: 216

Konstruktorzy: Władysław Okarmus

Piloci oblatywacze: Adam Zientek

SZD-24 Foka to polski jednomiejscowy szybowiec wysokowyczynowy klasy standard zaprojektowany w Szybowcowym Zakładzie Doświadczalnym w Bielsku-Białej. Był jedną z najbardziej udanych polskich konstrukcji szybowcowych lat 60. XX wieku i jednym z pierwszych szybowców z leżącą pozycją pilota, co zmniejszało opór powietrza i poprawiało osiągi. Projekt powstał w wyniku konkursu wewnętrznego w zakładzie, a głównymi konstruktorami byli Władysław Okarmus i Piotr Mynarski.

Pierwszy prototyp został oblatany 2 maja 1960 roku przez Adama Zientka. W trakcie prób wykryto kilka wad, m.in. małą stateczność podłużną oraz zbyt małe hamulce aerodynamiczne, dlatego w kolejnych egzemplarzach wprowadzono poprawki. Szybowiec szybko potwierdził swoje dobre osiągi – już podczas mistrzostw świata w Kolonii w 1960 roku polski pilot Adam Witek zajął na nim 3. miejsce w klasie standard. Na podstawie doświadczeń z prób opracowano wersje seryjne, które produkowano głównie w Zakładach Szybowcowych we Wrocławiu. Łącznie powstało ponad 100 egzemplarzy, z których wiele trafiło na eksport.

Foka była bardzo nowoczesną konstrukcją jak na swoje czasy. Posiadała drewniany półskorupowy kadłub z elementami laminatowymi oraz skrzydło o obrysie trapezowym z konstrukcją przekładkową. Wyposażono ją w lotki, metalowe hamulce aerodynamiczne oraz podstawowe przyrządy pilotażowe, takie jak prędkościomierz, wysokościomierz czy wariometr. Szybowiec umożliwiał także instalację aparatury tlenowej, co pozwalało na loty na większych wysokościach.

Na szybowcach Foka ustanowiono wiele rekordów świata w przelotach i prędkości, m.in. przez Pelagię Majewską, Adelę Dankowską i Jana Wróblewskiego. Dzięki bardzo dobrym osiągom konstrukcja zdobyła dużą popularność w środowisku szybowników i przyczyniła się do sukcesów polskiego szybownictwa sportowego w latach 60. XX wieku.