Metoda Badawcza i Edukacyjna

Jak dokumentujemy wzornictwo i przemysłowe dziedzictwo regionu

BBDA gromadzi, weryfikuje i udostępnia wiedzę o wzornictwie, technice i kulturze przemysłowej Bielska-Białej oraz sąsiednich obszarów. Łączymy materiały archiwalne, obiekty, dokumentację techniczną i relacje świadków, aby pokazać nie tylko pojedyncze wyroby, lecz także ludzi, zakłady, technologie i wydarzenia, które doprowadziły do ich powstania.

Uwaga metodologiczna: Technologia pomaga nam porządkować i przeszukiwać zbiory. Nie zastępuje jednak źródeł, badań ani oceny ekspertów.

Cel Programu

Dziedzictwo jako źródło współczesnej wiedzy

Program „Wzornictwo–Dziedzictwo” został zapoczątkowany przez Fundację w ramach Projektu Arting 2020. Jego celem jest dokumentowanie tradycji projektowych i przemysłowych regionu oraz włączanie tej wiedzy do współczesnej edukacji, kultury i praktyki projektowej.

Pierwszym obszarem badań stało się bielskie szybownictwo. Zebrane doświadczenia są obecnie wykorzystywane do rozwijania BBDA jako archiwum obejmującego kolejne dziedziny przemysłu, wzornictwa i rzemiosła.

Standardy Metodologiczne

Zasady pracy badawczej

Rzetelność źródeł

Każda informacja jest powiązana ze źródłem: dokumentem, publikacją, obiektem, fotografią, nagraniem albo relacją świadka. Informacje niepotwierdzone i rozbieżne są odpowiednio oznaczane.

Współtworzenie archiwum

Do rozwijania zbiorów zapraszamy projektantów, inżynierów, badaczy, kolekcjonerów, byłych pracowników zakładów oraz mieszkańców regionu. Przekazane materiały są opracowywane i weryfikowane przed publikacją.

Zachowanie kontekstu

Nie oddzielamy przedmiotów od ludzi i procesów, które doprowadziły do ich powstania. Dokumentujemy autorstwo, miejsce produkcji, zastosowane materiały, technologię, czas powstania oraz kontekst społeczny i gospodarczy.

Dostępność wiedzy

Materiały opracowujemy tak, aby mogły służyć zarówno badaczom i projektantom, jak i uczniom, nauczycielom oraz osobom poznającym historię regionu po raz pierwszy.

Etapy Opracowania

Jak pracujemy — 6 kroków procesu

Krok 1

Pozyskanie materiałów

Gromadzimy dokumentację techniczną, projekty, fotografie, publikacje, wyroby przemysłowe, nagrania, wspomnienia i relacje świadków. Rejestrujemy pochodzenie materiału oraz informacje o jego właścicielu lub autorze.

Krok 2

Ocena pochodzenia i praw

Sprawdzamy, skąd pochodzi materiał, kto może udzielić informacji na jego temat oraz na jakich zasadach może zostać zachowany i udostępniony. Zakres publikacji jest dostosowywany do praw autorów, darczyńców i rozmówców.

Krok 3

Digitalizacja i opis

Materiały są fotografowane, skanowane albo rejestrowane w formie cyfrowej. Każdy obiekt otrzymuje uporządkowany opis obejmujący między innymi datowanie, autorstwo, miejsce powstania, materiały, technologię, funkcję i stan zachowania.

Krok 4

Weryfikacja

Informacje porównujemy z dostępnymi dokumentami, publikacjami, katalogami, zbiorami instytucjonalnymi i relacjami świadków. W razie rozbieżności pokazujemy różne ustalenia zamiast przedstawiać przypuszczenie jako fakt.

Krok 5

Łączenie wiedzy

Osoby, obiekty, przedsiębiorstwa, miejsca i wydarzenia łączymy w grafie wiedzy. Pozwala on śledzić zależności, na przykład pomiędzy konstruktorem, zakładem produkcyjnym, konkretnym szybowcem, zastosowaną technologią i okresem jego powstania.

Krok 6

Publikacja i aktualizacja

Opracowane materiały udostępniamy w repozytorium, artykułach, osiach czasu, wystawach i wizualizacjach. Opisy mogą być uzupełniane wraz z pojawianiem się nowych źródeł i wyników badań.

Katalog Tematyczny

Obszary badawcze

Lotnictwo i inżynieria

Szybowce SZD

Dokumentujemy konstrukcje rozwijane przez Szybowcowy Zakład Doświadczalny oraz osoby, zakłady i technologie związane z historią bielskiego szybownictwa.

Meblarstwo

Meble gięte Thonet-Mundus

Badamy historię projektowania i produkcji mebli giętych w Jasienicy i Bielsku-Białej, ze szczególnym uwzględnieniem technologii, organizacji przemysłu i kultury użytkowej.

Przemysł włókienniczy

Bielska wełna

Gromadzimy wiedzę o fabrykach, projektantach, wzorach tkanin, technologiach produkcji oraz społecznym znaczeniu przemysłu włókienniczego dla rozwoju miasta.

Rzemiosło i kultura regionalna

Kultura Beskidzka

Dokumentujemy przedmioty, umiejętności i sposoby wytwarzania związane z kulturą Beskidu Śląskiego i Żywieckiego, w tym rzeźbę, haft, zdobnictwo oraz tradycyjne rzemiosło.

Wzornictwo użytkowe

Ceramika i rzemiosło

Badamy lokalne pracownie, wytwórnie, twórców i wyroby ceramiczne, uwzględniając zarówno formę przedmiotów, jak i techniki ich produkcji.

Transport i przemysł

Motoryzacja i transport

Dokumentujemy historię projektowania pojazdów, części i rozwiązań transportowych rozwijanych w zakładach Bielska-Białej i regionu.

Infrastruktura Cyfrowa

Technologia w służbie archiwum

Graf wiedzy

Graf wiedzy przedstawia związki pomiędzy obiektami, osobami, zakładami, miejscami i wydarzeniami. Umożliwia poznawanie zbiorów nie tylko przez wyszukiwarkę, lecz także przez odkrywanie zależności i kontekstów.

Narzędzia wykorzystujące sztuczną inteligencję

Sztuczna inteligencja może wspomagać wyszukiwanie, porównywanie opisów i dostosowywanie sposobu przedstawiania treści do różnych odbiorców. Odpowiedzi powinny opierać się na materiałach znajdujących się w archiwum i wskazywać źródła.

Sztuczna inteligencja nie podejmuje decyzji o wiarygodności źródeł i nie zastępuje opracowania redakcyjnego.

Etyka Badawcza

Zasady odpowiedzialności

Dbamy o wskazywanie autorów i właścicieli materiałów, ochronę praw do wizerunku oraz poszanowanie warunków ustalonych z rozmówcami i darczyńcami.

Rozróżniamy informacje potwierdzone, relacje świadków i interpretacje badawcze. Umożliwiamy także zgłaszanie uzupełnień, korekt i nowych materiałów.

Chcesz przekazać dokumenty, zdjęcia lub podzielić się wspomnieniami? Skontaktuj się z zespołem redakcyjnym BBDA.

Poznaj archiwum BBDA

Przeglądaj obiekty, osoby, historie i powiązania zgromadzone w serwisie.

Otwórz graf wiedzy Przeglądaj repozytorium Przekaż materiał do archiwum