„Wzornictwo–Dziedzictwo”. Projekt Arting i Interaktywne Archiwum Wzornictwa Szybowców
„Wzornictwo–Dziedzictwo” jest projektem badawczym, edukacyjnym i archiwalnym poświęconym tradycjom wzornictwa, przemysłu i inżynierii Bielska-Białej oraz regionu. Przedsięwzięcie łączy badania historyczne z cyfrowymi metodami opracowywania i udostępniania wiedzy.
Od Projektu Arting 2020 do drugiego etapu przedsięwzięcia
Program „Wzornictwo–Dziedzictwo” został zapoczątkowany przez Fundację w ramach Projektu Arting 2020. Jego celem było zwrócenie uwagi na tradycje projektowe i przemysłowe regionu oraz wykorzystanie ich jako źródła wiedzy dla współczesnego wzornictwa, edukacji i kultury.
W 2024 roku, dzięki wsparciu Krajowego Planu Odbudowy, zrealizowano pierwszy etap projektu pod nazwą „Szybowce SZD z Bielska-Białej”. Pozwolił on rozpocząć systematyczne gromadzenie materiałów oraz przetestować cyfrowe formy udostępniania.
Interaktywne Archiwum Wzornictwa Szybowców (IAWS)
Rozwijamy cyfrowe repozytorium służące do gromadzenia, opracowywania, przechowywania i udostępniania materiałów związanych z historią szybownictwa oraz wzornictwa lotniczego. Archiwum obejmuje dokumentację techniczną, fotografie, projekty, publikacje, nagrania i relacje świadków.
- Uporządkowana baza obiektów i materiałów
- Interaktywna oś czasu oraz graf wiedzy
- Artykuły i opracowania tematyczne
- Narzędzia AI wspomagające wyszukiwanie i dostosowanie treści do odbiorców
Wystawa multimedialna i seminarium
Wystawa wykorzystująca historyczne przestrzenie lotniska w Aleksandrowicach oraz zbiory Muzeum Historycznego w Bielsku-Białej. Łączy autentyczne obiekty lotnicze, materiały archiwalne, projekcje oraz cyfrowe sposoby prezentacji treści (AR/VR/AI). Uzupełnieniem jest seminarium eksperckie.
- Autentyczne obiekty i eksponaty lotnicze
- Projekcje i wielkoformatowe fotografie archiwalne
- Celowe wykorzystanie VR i AR w kontekście inżynieryjnym
- Seminarium z udziałem badaczy, inżynierów i muzealników
Cykl spotkań „Fly Design”
Kolejna edycja cyklu obejmie około dziesięciu spotkań poświęconych wzornictwu, inżynierii, historii przemysłu oraz ochronie dziedzictwa technicznego. Udział biorą projektanci, konstruktorzy, historycy sztuki oraz mieszkańcy regionu.
- Około 10 specjalistycznych spotkań i dyskusji
- Rejestrowanie wspomnień i wywiadów z pracownikami SZD
- Pozyskiwanie nowych obiektów do archiwum
- Integracja środowiska naukowego, artystycznego i przemysłowego
Bielsko-Biała 2026 — Polska Stolica Kultury
Realizacja projektu jest powiązana z kluczowymi rocznicami dla historii Bielska-Białej i polskiego lotnictwa.
Polska Stolica Kultury
Realizacja projektu jest ściśle związana z obchodami ESK 2026 oraz promocją tożsamości kulturowej regionu.
Lotnisko w Aleksandrowicach
Jubileusz Aeroklubu Bielsko-Bialskiego, lotniska oraz działającej przy nim szkoły pilotów.
Szybowcowy Zakład Doświadczalny
Rocznica powstania SZD – miejsca narodzin światowych innowacji szybowcowych i wzorniczych.
Partnerzy i zaplecze merytoryczne
Projekt rozwijany jest we współpracy z instytucjami samorządowymi, naukowymi, artystycznymi i muzealnymi.
Urząd Miejski w Bielsku-Białej
Partner strategiczny i patron przedsięwzięcia
Aeroklub Bielsko-Bialski
Partner merytoryczny związany z historią lotniska i szkolenia pilotów
Uniwersytet Bielsko-Bialski
Partner naukowy i badawczy
Akademia Sztuk Pięknych w Krakowie
Partner akademicki i projektowy
Akademia Sztuk Pięknych w Katowicach
Partner akademicki i artystyczny
Środowisko Szybowcowego Zakładu Doświadczalnego
Źródło wiedzy historycznej, konstrukcyjnej i technologicznej
Muzeum Historyczne w Bielsku-Białej
Partner muzealny i wystawienniczy
Partnerzy krajowi i zagraniczni
Instytucje, archiwa, badacze i kolekcjonerzy
Archiwum jako stale rozwijany zasób wiedzy
Interaktywne Archiwum Wzornictwa Szybowców nie jest jednorazową publikacją ani zamkniętą wystawą. Zostało zaplanowane jako trwały zasób cyfrowy, który może być aktualizowany, uzupełniany i wykorzystywany w kolejnych działaniach edukacyjnych i badawczych.
Zgromadzone materiały pozostaną dostępne po zakończeniu przedsięwzięcia. Wypracowana metoda może zostać zastosowana również do dokumentowania innych dziedzin wzornictwa.
Kolejne tradycje przemysłowe regionu
Doświadczenia zdobyte podczas tworzenia archiwum szybownictwa stanowią podstawę dalszego rozwoju BBDA jako archiwum wzornictwa Bielska-Białej i regionu.
- Bielskie włókiennictwo i przemysł wełniany
- Projektowanie i produkcja mebli giętych (Thonet-Mundus w Jasienicy i Bielsku)
- Ceramika i wzornictwo użytkowe
- Rzemiosło tradycyjne Beskidów
- Motoryzacja i projektowanie środków transportu
Poznaj metodę pracy BBDA
Dowiedz się, w jaki sposób gromadzimy materiały, sprawdzamy informacje, opisujemy obiekty i łączymy je w grafie wiedzy.